Zdrowie

Woda i jej rola w organizmie człowieka

Woda jest źródłem życia. Dzięki jej obecności na naszej planecie było możliwe pojawienie się organizmów żywych, ponieważ jest ona niezbędna zarówno do powstania jak i funkcjonowania każdego z nich. Dla człowieka woda jest niemal tak ważna jak tlen, a wypijana w odpowiednich ilościach pozwala cieszyć się zdrowiem i dobrym samopoczuciem. Chociaż właściwe nawodnienie organizmu jest zagadnieniem, na które coraz częściej zwraca się uwagę i to nie tylko w kontekście upalnej pogody, to nadal większość ludzi bagatelizuje jego rolę w swoim życiu traktując wodę tylko jako środek gaszący pragnienie.

Rola wody w organizmie

Ludzki organizm w dużej mierze składa się z wody. W zależności od wieku stanowi ona ok. 45 – 80% masy naszego naszego ciała (jako niemowlęta mamy jej najwięcej, a wraz z upływem lat jej ilość stopniowo maleje). Jest absolutnie niezbędna do prawidłowego przebiegu wszystkich procesów życiowych i pełni wiele ważnych funkcji:

  • reguluje ciśnienie tętnicze
  • utrzymuje odpowiednią temperaturę ciała
  • oczyszcza organizmu z toksyn
  • chroni narządy wewnętrzne
  • transportuje substancje odżywcze w organizmie
  • jest rozpuszczalnikiem dla wielu witamin i składników mineralnych
  • jest głównym składnikiem tkanek

Właściwości wody

Woda dodaje energii. Niewłaściwy jej poziom w organizmie zawsze powoduje zmęczenie. Uzupełnienie właściwego stopnia nawodnienia pozwala je zredukować i często jest dużo lepszym rozwiązaniem niż sięganie po kofeinę w jakiejkolwiek formie. Dodatkowo jako główny składnik krwi (która w ok. 85% składa się z wody) pomaga dostarczać komórkom tlen i substancje odżywcze, bez których we właściwych ilościach żadna z nich nie będzie pracować prawidłowo.

Stymuluje pracę serca. Nasz najważniejszy mięsień (który w ok. 79% składa się z wody) do właściwej pracy potrzebuje dobrze natlenionej krwi i substancji odżywczych. Dodatkowo zbyt mała ilość wody w organizmie powoduje zagęszczenie krwi co skutkuje zwiększonym obciążeniem serca i zaburzeniami jego pracy. Długotrwałe deficyty wody i utrzymujące się nadwyrężenie mięśnia sercowego zwiększają ryzyko zachorowań na schorzenia układu krwionośnego.

Przyspiesza metabolizm. Jeśli organizm jest odwodniony, to automatycznie spowalniane są wszystkie jego funkcje. Przemiana materii również. Każda przemiana chemiczna w naszym ciele potrzebuje wody i to od jej właściwego poziomu zależy prędkość wchłaniania, magazynowania i wydalania substancji.

Poprawia kondycję skóry. Właściwy bilans wodny poprawia przepływ krwi, także w naczyniach kapilarnych skóry (która składa się w ok. 64% z wody), co polepsza jej ukrwienie, elastyczność i jędrność. Woda oczyszcza organizm z toksyn i zbędnych produktów przemiany materii, co bezpośrednio przekłada się na kondycję skóry. Dodatkowo już najmniejsze ubytki wody powodują, że skóra staje się dużo bardziej podatna na czynniki zewnętrze tj. temperatura czy promieniowanie UV, uszkodzenia i drobnoustroje.

Wspomaga leczenie cukrzycy. Organizm zawsze stara się pozbyć nadwyżki glukozy filtrując nasze ciało za pomocą nerek, a woda mocno w tym procesie pomaga. Dodatkowo dbałość o codzienne właściwe nawodnienie organizmu zmniejsza ryzyko występowania podwyższonego poziomu glukozy we krwi. Diabetycy powinni wybierać napoje o jak najniższej kaloryczności i indeksie glikemicznym. Woda ten warunek spełnia najlepiej.

Wspomaga pracę nerek i wątroby. Prawidłowe funkcjonowanie nerek i wątroby jest niemożliwe bez wody. Zbyt małe nawodnienie powoduje, że nerki (które składają się w ok. 83% z wody) muszą ciężej pracować aby odfiltrować to co należy wydalić, od tego co ma pozostać w organizmie. Ponadto zbyt zagęszczone produkty przemiany materii mogą odkładać się w nerkach w postaci kamieni. Jeśli jej poziom nawodnienia jest zbyt niski wątroba (która składa się w ok. 86% z wody) zaczyna gorzej sobie radzić z metabolicznymi wymaganiami organizmu, pochłania też więcej ogólnej energii organizmu, której na inne cele zostaje po prostu mniej.

Poprawia funkcjonowanie stawów. Stawy (które składają się w ok. 83% z wody) są mechanizmem poślizgowym i amortyzującym. Bez odpowiedniej ilości wody w organizmie stają się mniej odporne i elastyczne. Spada ich sprawność i zaczynają zużywać się dużo szybciej. W konsekwencji może pojawić się ból i stan zapalny.

Wspiera pamięć i koncentrację. W mózgu (który składa się w ok. 75% z wody) to właśnie woda jest odpowiedzialna za przewodnictwo impulsów między neuronami. Tym samym jest bezpośrednio związana z koncentracją i procesami pamięciowymi. Nieodpowiednie nawodnienie sprawia, że tkanki mózgu kurczą się, a jego praca mimowolnie spowalnia.

Poprawia wydolność fizyczną. Przy niewystarczającym nawodnieniu naszego ciała podnosi się wartość tętna spoczynkowego i wysiłkowego (co świadczy o zmęczeniu organizmu) z jednoczesnym spadkiem zdolności do pochłaniania tlenu. Taki stan bezpośrednio przekłada się na zmęczenie mięśniowe i spadek wydolności fizycznej organizmu.

Zapobiega nadciśnieniu. Brak wody powoduje zagęszczenie krwi i zmniejszenie jej płynności. Wymusza to intensywniejszą pracę serca i wzrost ciśnienia. Istotny wpływ przy prawidłowym ciśnieniu odgrywają również nerki, które odgrywają zasadniczą rolę w regulowaniu gospodarki sodowej organizmu. W dużym uproszczeniu: odwodnienie powoduje zaburzoną pracę nerek, przez którą zbyt duże ilości sodu w zostają w organizmie, co bezpośrednio wpływa na wzrost ciśnienia tętniczego.

Odwodnienie

O tym jak bardzo do życia potrzebna nam jest woda najlepiej świadczy fakt, że człowiek bez niej może przeżyć zaledwie 3-5 dni (dla porównania bez jedzenia, ale pijąc wodę ok. 3 tygodnie). Przyjmuje się, że człowiek powinien spożywać 30 ml wody na 1 kg masy ciała, ale zapotrzebowanie na wodę to zdecydowanie bardziej indywidualna kwestia i zależy również od płci, stanu fizjologicznego (choroby), wysiłku fizycznego oraz temperatury otoczenia. Organizm braki nawodnienie może sygnalizować w różny sposób. Objawy pojawiają się już przy utracie wody rzędu 1-2%, a najpopularniejsze z nich to:

  • ból głowy
  • zaburzenia pamięci i koncentracji
  • przesuszona skóra
  • wysychanie błon śluzowych
  • zmęczenie
  • bóle mięśniowe i skurcze
  • spadek ciśnienia krwi
  • anormalna praca serca

Odczuwane pragnienie (które może się pojawić przy spadku nawodnienia zaledwie o 1% ), to wołanie naszego ciała o wodę i pod żadnym pozorem nie możemy go ignorować – zawsze uzupełniajmy wtedy płyny. Pamiętajmy jednak, że gasząc pragnienie szklanką czegoś do picia nie zmieniamy w znaczący sposób sytuacji naszego organizmu, bo o prawidłowym nawodnieniu decyduje systematyczność. Większość ludzi nie dba o stałe utrzymanie właściwego poziomu wody w organizmie, a długotrwale utrzymujący się stan obniżonego nawodnienia wyrządza w nim bardzo duże szkody.

Skuteczne nawadnianie

Organizm ludzki nie potrafi magazynować wody, dlatego uzupełnianie płynów, które nieustannie wydalamy głównie przez nerki, płuca i skórę jest tak bardzo ważne. Prawidłowe nawadnianie jest jednak procesem trochę bardziej skomplikowanym niż po prostu wypicie tych szumnie nagłaśnianych 2 litrów wody dziennie. Zacznijmy od tego, że na nasz dzienny bilans wodny składa się nie tylko woda. Wszystko co pijemy (i nie jest alkoholem) w jakimś stopniu nawadnia nasz organizm, ale pamiętajmy, że dla samej wody również musi znaleźć się miejsce każdego dnia. Dodatkowo spożywane owoce i warzywa (które składają się w ok. 85-97% z wody), to również dobre źródło nawodnienia. Mówiąc o nawadnianiu organizmu trzeba zdać sobie sprawę, że nie chodzi tu po prostu o „wlanie” w siebie odpowiedniej ilości płynów, a o nawodnienie komórek. Aby ten proces przebiegał skutecznie potrzebna jest odpowiednia zawartość potasu, sodu, wapnia i magnezu w organizmie (potas jest odpowiedzialny za wchłanianie wody, sód za jej utrzymanie w komórkach, wapń uszczelnia komórki, a magnez ma duży wpływ na prawidłowe działanie potasu i sodu). Ważna jest więc również zbilansowana dieta. Oprócz tego istotny wpływ ma też sposób w jaki pijemy. Organizm potrzebuje małych ale częstych porcji wody. Wtedy skorzysta z dostarczonych płynów najlepiej. Jednorazowe wypijanie tzw. duszkiem dużych ilości jest nieskuteczne, a w dodatku może być szkodliwe dla naszego zdrowia, ponieważ powoduje obciążenie nerek przez prowokowanie ich nadmiarem płynów do wzmożonej pracy. W ten sposób zamiast nawodnić nasze ciało sprawimy, że bardzo szybko spore ilości płynów wydalimy osiągając tym samym odwrotny efekt. Przy okazji wypłuczemy z siebie wiele cennych pierwiastków i minerałów. Pamiętajmy również, że przez wydalanie moczu tracimy najwięcej wody z naszego organizmu, dlatego warto wyrobić sobie nawyk uzupełniania płynów po skorzystaniu z toalety. Innym korzystnym dla naszego zdrowia przyzwyczajeniem będzie sięganie po szklankę wody (nie po kubek kawy!) po przebudzeniu, ponieważ przez noc stopień naszego nawodnienia mocno spada.

Wybierając wodę do picia zwróćmy też uwagę na to czy jest ona nisko, średnio czy wysokozmineralizowana. Wody niskozmineralizowane (zawartość składników mineralnych do 500 mg/l) będą dobre dla niemowląt i osób, które z różnych przyczyn mają problemy z nerkami, a także dla ludzi starszych (z wiekiem wydolność nerek obniża się). Zawartość minerałów w wodach średniozmineralizowanych (zawartość składników mineralnych 500-1500 mg/l) powinna być optymalna dla większości osób. Z kolei w przypadku wód wysokozminaralizownych (zawartość składników mineralnych ponad 1500 mg/l) wysokie nasycenie powoduje, że są bardzo cennym źródłem minerałów dla naszego organizmu, ale jednocześnie bardzo łatwo ich ilość można przedawkować i zaszkodzić swojemu zdrowiu. Powinniśmy zatem spożywać ją w ograniczonych ilościach.

Woda nie jest lekiem, ale jej brak w dostatecznych ilościach odbija się bardzo negatywnie na naszym organizmie. Wiele dolegliwości jest konsekwencją odwodnienia, dlatego możemy ich uniknąć lub pozbyć się po prostu pijąc. Dbajmy zatem o prawidłowe nawodnienie, a nasze ciało odwdzięczy nam się dobrym samopoczuciem i zdrowiem.

Dodaj komentarz