Zdrowie

Burak i jego 7 supermocy

Kiedy nadchodzi jesień i zima, moje serce zaczyna zdecydowanie mocniej bić do buraka. To niepozorne warzywo ma w sobie przeogromną moc i w tym najbardziej wymagającym dla zdrowia okresie mój organizm wręcz domaga się, aby dodatkowo zwiększyć jego ilość w codziennej diecie. Jednak burak to nie tylko lepsza odporność, ale cały szereg naprawdę niezwykłych właściwości ze względu na które powinien gościć w naszej kuchni regularnie przez cały rok. Rzeczywistość jest jednak taka, że burak ciągle jest jednym z najbardziej niedocenionych pokarmów na świecie.

Buraki należą do grypy tzw. superfoods (superpokarmów), czyli produktów posiadających bogate właściwości odżywcze, mające bardzo korzystny wpływ na organizm człowieka. Co sprawia, że zaliczane są do tej elitarnej grupy? Oto najważniejsze powody:

1. Burak obniża ciśnienie krwi i wspomaga układ krwionośny

Wpływ buraka na układ krwionośny jest nieoceniony. Zawiera on azotany (jest najprawdopodobniej najbardziej skoncentrowaną jadalną postacią azotanów), które w naszym organizmie przekształcane są w tlenek azotu, który stymuluje rozszerzenie naczyń krwionośnych. Dzięki temu zwiększa się przepływ krwi, co prowadzi bezpośrednio do redukcji ciśnienia krwi i zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób serca związanych z jego wysokim poziomem. Buraki są też dobrym źródłem potasu i magnezu, które są niezwykle ważne dla prawidłowej pracy serca. Dodatkowo błonnik w nich zawarty zapobiega gromadzeniu się cholesterolu w głównych naczyniach krwionośnych. Dzięki tym właściwościom burak chroni nas przed nadciśnieniem oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru mózgu, choroby niedokrwiennej serca czy też zawału.

2. Burak wspomaga funkcjonowanie mózgu i zapobiega demencji starczej

Azotany zawarte w burakach mają bezpośredni wpływ na poprawę cyrkulacji krwi do mózgu. Wraz z jego lepszym ukrwieniem poprawia się jego dotlenienie, co bezpośrednio przekłada się na jego lepsze funkcjonowanie, np. na poprawę koncentracji. Wraz z wiekiem zwiększa się liczba obszarów mózgu, które są niedostatecznie ukrwione, co powoduje rozwój demencji starczej i zaburzenia funkcji poznawczych, które prowadzą do pojawienie się takich chorób jak Alzheimer. Burak dzięki wysokiej zawartości azotanów pomoże zapobiec tym problemom.

3. Burak redukuje stany zapalne

Burak jest bogaty w substancje działające przeciwzapalnie. Główną z nich jest betaina, która chroni białka, komórki i enzymy od stresu środowiskowego. Ma ona bezpośredni wpływ na poziom homocysteiny – aminokwasu, którego nadmiar uszkadza tętnice, przez co przypisuje mu się odpowiedzialność za stany zapalne i miażdżycowe (jej podwyższony poziom ma dużo większy związek z chorobami serca niż owiany złą sławą cholesterol). Wraz ze spadkiem betainy wzrasta poziom homocysteiny, dlatego buraki które są jej bogatym źródłem, pomagają redukować już istniejące stany zapalne oraz zapobiegać powstawaniu nowych.

4. Burak wpiera wątrobę i oczyszcza organizm

Betaina zawarta w burakach, oprócz właściwości przeciwzapalnych bardzo skutecznie odtruwa wątrobę. Jej obecność w organizmie pozwala usunąć toksyny, z którymi wątroba nie jest w stanie sobie sama poradzić, co w dzisiejszych niezwykle toksycznych czasach jest problemem dotykającym praktycznie każdego. Dzięki jej obecności w specjalnych reakcjach metylowych wszystkie trudno rozpuszczalne toksyny jak metale ciężkie i trujące chemikalia organizm może rozpuścić w wodzie i wydalić. Betaina stymuluje komórki wątroby do ciągłej pracy i odbudowy chroniąc ją, wspierając i odtruwając nasze ciało.

5. Burak podnosi wytrzymałość organizmu

Wysoka zawartości azotanów w burakach powoduje spowolnienie wchłanianie się tlenu, dzięki czemu poprawiają się osiągi wytrzymałościowe i wydolność organizmu, ponieważ po prostu wolniej się męczymy. Buraki nie tylko pozwalają osiągać lepsze wyniki podczas aktywności fizycznej, ale także przyspieszają regenerację organizmu po wysiłku. Dodatkowo dzięki wszystkim substancjom odżywczym w nim zawartym, są doskonałym zastrzykiem energii nie tylko dla sportowców. Według badań po wypiciu soku ze świeżych buraków w przeciągu dwóch godzin można odnotować wzrost energii nawet na poziomie kilkunastu procent.

6. Burak ma działanie antynowotworowe

Buraki zawierają składniki odżywcze, które hamują rozwój komórek nowotworowych. W tym przypadku główną rolę odgrywają betacyjaniny, którym burak zawdzięcza swój intensywny kolor. Charakteryzują się one bardzo silnymi właściwościami przeciwutleniającymi, dzięki którym mogą zatrzymać mutację komórek nowotworowych. Dodatkowo dzięki właściwościom opisanym we wcześniejszym punkcie buraki są doskonałym wsparciem dla osób po i w trakcie chemio i radioterapii, których organizmy (zwłaszcza wątroby) są wyczerpane taką formą leczenia.

7. Burak zwalcza infekcje i podnosi odporność

Burak to doskonałe źródło witamin i minerałów, które wspierają naszą odporność na co dzień. Dodatkowo natura wyposażyła go w system ochrony przeciwko mikrobom, który korzystnie działa przy zwalczaniu różnych infekcji, dlatego burak doskonale wspiera nasz organizm w walce zarówno z bakteriami jak i wirusami. Posiada też właściwości wykrztuśne, dlatego może okazać się pomocny przy walce z kaszlem.

Tak naprawdę burak to nie tylko wyżej wymienione zalety, ale również: bogate źródło kwasu foliowego, który jest niezwykle ważny w ciąży, a także w walce z niepłodnością; bogate źródło błonnika, który wspomaga trawienie i reguluje pracę jelit; silne właściwości odkwaszające organizm; źródło rzadkiego kobaltu, cezu i rubidu oraz wiele innych.

Mam nadzieję, że teraz już nie ma wątpliwości ile dobrego może zrobić dla nas burak, tylko w jakiej formie najlepiej go spożywać?

Oczywiście surowy przyniesie nam najwięcej korzyści (i jak ze wszystkim najlepiej sięgać po produkty bio). Można zetrzeć go na na tarce o dużych oczkach lub poszatkować i dodać do sałatki. Z surowego buraka warto też robić soki. Najlepiej jeśli do tego celu wykorzystamy wyciskarkę wolnoobrotową, ale nie każdy w swojej kuchni ma wyciskarkę czy nawet sokowirówkę. Soki z buraka, to jednak metoda która pozbawi go pewnej ilości błonnika, dlatego chcąc zachować 100% jego wartości można przygotować smoothie, które będzie zdecydowanie bardziej sycące niż sam sok (podobno na rynku są blendery o wystarczającej mocy aby poradzić sobie z tak twardym warzywem jakim jest burak, ale osobiście nie miałam okazji tego sprawdzić). Możemy również sięgać po gotowe produkty dostępne w sklepach. Do wyboru mamy tzw. jednodniowe soki z krótkim terminem przydatności, które będą zdecydowanie najlepszą opcją, ale także te pasteryzowane. Pasteryzacja jest pewną formą obróbki termicznej, a ta jak wiadomo pozbawia owoce i warzywa wielu cennych składników, ale to nie tak, że produkt staje się całkowicie bezwartościowy. Jeśli już przy obróbce termicznej jesteśmy, to trzeba wspomnieć o gotowanych burakach, które są najpopularniejszą postacią w jakiej są spożywane. Gotowany burak wiele traci, ale to nie znaczy, że powinniśmy z niego zrezygnować, zwłaszcza że surowy nie w każdej sytuacji się sprawdzi. Pamiętajmy jednak o tym aby gotować go w skórce. Buraki możemy również piec, co osobiście gorąco polecam, ponieważ według mnie są dużo smaczniejsze niż gotowane. Najczęściej polecaną metodą na upieczenie buraka jest owinięcie go folią aluminiową przed włożeniem do piekarnika, jednak jestem zdecydowaną przeciwniczką kontaktu aluminium z jedzeniem, zwłaszcza w obecności wysokiej temperatury. Ten sam efekt można osiągnąć wkładając buraki do zamkniętego naczynia żaroodpornego. Temperatura 180°C i ok. godzina czasu wystarczą, aby niezbyt duże buraki były upieczone. Oczywiście pieczemy w skórce.

Istnieją jeszcze dwa genialne sposoby, aby włączyć buraka do naszej diety. Pierwszy z nich dodaje mu dodatkowych supermocy zwiększając spektrum jego działania. Jest nim zakwas z buraków. Buraki, czosnek i bakterie, które powstają w wyniku procesu fermentacji, to mega dawka zdrowia dla naszych organizmów. I jakie to smaczne! Uwielbiam :) Drugi ze sposobów wydaje się być opcją doskonałą, ponieważ nie wymaga specjalnego sprzętu, czasu ani pracy, a przy tym zachowuje wszystkie cenne składniki tego warzywa. Chodzi o sproszkowanego buraka, którego z łatwością można dodać do wszystkiego, bez konieczności „babrania się” z surowym warzywem, więc nie ma już wymówek, że burak jest kłopotliwy w przygotowaniu :) Świetnie smakuje w połączeniu z sokiem jabłkowym (oczywiście takim prawdziwym, uzyskanym w wyniku tłoczenia bez dodatku cukru czy innych niechcianych substancji). Ja aktualnie korzystam z tego widocznego na zdjęciu dostępnego w Rossmann, ale gorąco polecam również produkt marki This Is Bio – jakościowo jest to najwyższa półka (jak można się domyślić ma to odzwierciedlenie w cenie, ale warto – do kupienia tutaj). Sproszkowana forma to doskonały sposób na przemycenie buraka osobom, które nie przepadają za jego smakiem (np. jako dodatek do sałatek).

Czy burak może szkodzić?

Można spotkać się z opinią, że buraki nie są wskazane dla diabetyków. Sytuacja wygląda dokładnie tak samo jak w przypadku marchewki, tzn. w wersji gotowanej indeks glikemiczny jest faktycznie wysoki, ale nie widzę powodów aby straszyć cukrzyków surowym burakiem. Azotany, których obecność między innymi ma wpływ na jego super właściwości są kolejną rzeczą, która przez niektórych jest demonizowana. Ciężko mi jednak wierzyć w doniesienia o szkodliwości naturalnych pokarmów pochodzące ze źródeł, które szkodliwości substancji farmakologicznych nie dostrzegają, ale ja to ja i zawsze będę się skłaniać ku naturze :) Oczywiście zachęcam aby buraka jeść, ale jest kilka rzeczy na które należy zwrócić uwagę. Jeśli do tej pory zbyt często nie sięgałeś po niego, jeśli w Twojej diecie jest mało surowych rzeczy, jeśli Twój organizm ze względu na sposób odżywiania się nie jest przyzwyczajony do dużej ilości błonnika, to nie rzucaj się na niego od razu w dużych ilościach, tylko stopniowo zwiększaj jego spożycie. Utarło się, że buraki są dobrym sposobem na anemię. Owszem zawierają żelazo, jednak nie mają go aż tyle, aby mogły radykalnie poprawić wyniki krwi osób cierpiących na niedokrwistość (w przypadku anemii istotne jest również aby najpierw znaleźć źródło anemii, bo nie zawsze jest nim niedobór żelaza, źródłem może być również niedobór witaminy B12). Trzeba mieć na uwadze, że w przypadku anemii czy innych silnych stanów osłabienia organizmu spożywanie buraków w bardzo dużej ilości (np. przeprowadzając kilkudniową kurację sokową czy też protokół buraczany) ze względu na ich detoksykacyjny wpływ na organizm może okazać się zbyt silne w działaniu. Oczywiście w takich sytuacjach burak spokojnie może być spożywany, ale z intensywnymi kuracjami z jego udziałem trzeba poczekać aż organizm będzie w lepszej formie.

Buraka uwielbiam przede wszystkim za smak, a jego wszystkie właściwości to dla mnie duży bonus. W jakiej wersji spożywam go najczęściej? Pasteryzowane soki – bo są łatwo dostępne i tak najszybciej mogę zaspokoić „głód” na jego smak, pieczony w piekarniku – bo taki do jedzenia smakuje mi najbardziej, sproszkowany – bo to najwygodniejsza forma pod słońcem (chociaż mogę go spożywać zdecydowanie mniej niż wynika to z zaleceń na opakowaniu). Ze względu na moje niskie ciśnienie i bardzo szybką przemianę materii na ten moment to najbardziej optymalne dla mnie rozwiązanie. Pamiętaj, że bez względu na to czy chodzi o buraka czy też o inne pokarmy, wyznacznikiem co do formy i ilości spożywania zawsze powinien być Twój organizm i to jak reaguje na to czego mu dostarczasz.

Na zdrowie :)

 

Dodaj komentarz